2026‑cı il iyunun 8- dən etibarən Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin idarəetməsinə verilmiş “Keşikçidağ” Dövlət Tarix‑Mədəniyyət Qoruğunun ərazisində Azərbaycanın qədim tarixinin öyrənilməsi istiqamətində arxeoloji kəşfiyyat işlərinə başlanmışdır. Belə ki, AMEA Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru  Azad Zeynalov və AMEA Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, Xəzər Universitetinin Tarix və arxeologiya departamentinin müəllimi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru  Yaqub Məmmədov Qoruğun müraciəti və təşkilatçılığı ilə ərazidə yeni tədqiqatlara başlamışlar. Tədqiqatlar Qoruğun direktoru Musa Mursaquliyev və əməkdaşlarının iştirakı ilə aparılır.

Məlum olduğu kimi, bu bölgədə hələ ötən əsrin 40‑cı illərində Azərbaycan və Gürcüstan alimlərinin iştirakı ilə aparılan tədqiqatlar zamanı ibtidai primat qalıqları aşkar olunmuşdur. Bölgə tanınmış paleolitşünas V. P. Lyubin tərəfindən “Udano ocağı” adlandırılmışdır. Ötən əsrin 80‑ci illərində isə bu coğrafiyada AMEA Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Mansur Mansurov tərəfindən aparılan tədqiqatlarda 4 yeni Alt Paleolit düşərgəsi qeydə alınmış və arxeoloji nümunələrin texnoloji‑tipoloji xüsusiyyətlərinə görə, “Ceyrançöl arxeoloji mədəniyyəti” anlayışı elmə daxil edilmişdir. Bununla belə, qeyd olunan abidələrin dəqiq koordinatları müəyyən edilməmişdir.

Aparılan arxeoloji tədqiqatların əsas məqsədi Keşikçidağ və onun ətraf ərazilərində qədim, daha öncə məlum olan abidələrin dəqiq koordinatlarını müəyyənləşdirmək, həmin abidələrdən əldə olunmuş kolleksiyaları yeni tapıntılarla zənginləşdirmək, eləcə də kəşfiyyat şurfları vasitəsilə in situ nümunələr əldə etməkdir. Həmçinin, geniş kəşfiyyat işləri aparılaraq yeni abidələrin üzə çıxarılması nəzərdə tutulur.

Hər iki alimin daş dövrü üzrə zəngin təcrübəsi sayəsində, bu qazıntı və kəşfiyyat işlərinin Azərbaycanın, eləcə də Cənubi Qafqazın qədim dövr tarixinə dair tamamilə yeni faktlar qazandıracağı gözlənilir. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, ərazinin relyefi və coğrafi mövqeyi burada qədim insan düşərgələrinin mövcudluğu ehtimalını kifayət qədər artırır.