Xəzər Universiteti Təbiət elmləri, sənət və texnologiya yüksək təhsil fakültəsi və Həyat elmləri departamentinin təşkilatçılığı ilə Türkiyənin İstanbul Universitetində Tibbi biologiya ixtisas üzrə təhsil alan doktorant Aidə Adıgözəlovanın 2026-cı il mayın 21-də “Talassemiyalı xəstələrdə ferroptozisin hüceyrə zədələnməsində rolu” mövzusunda seminarı keçirilib.

A. Adıgözəlova “2019-2023-cü illər üçün Azərbaycan Respublikasında ali təhsil sisteminin beynəlxalq rəqabətliliyinin artırılması üzrə Dövlət Proqramı” çərçivəsində Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi və Xəzər Universiteti ilə üçtərəfli müqavilə əsasında Türkiyənin İstanbul Universiteti Səhiyyə Elmləri İnstitutunda Tibbi biologiya ixtisası üzrə təhsil alır.

Seminarda β-talassemiyada dəmir yüklənməsi, oksidativ stress və qeyri-effektiv eritropoezin molekulyar mexanizmləri müasir elmi yanaşmalar əsasında geniş şəkildə təhlil olunub. Təqdimat zamanı sərbəst dəmirin yaratdığı reaktiv oksigen növlərinin (ROS) hüceyrədaxili lipid peroksidləşməsini gücləndirərək, ferroptotik hüceyrə ölümünü stimullaşdırdığı vurğulanıb. Eyni zamanda, GPX4, System Xc−, NRF2, HO-1, mitoxondrial disfunksiya və lipid metabolizması ilə əlaqəli siqnal yollarının ferroptoz prosesindəki rolu ətraflı şəkildə izah edilib. Qeyd olunub ki, talassemiyada davamlı hemoliz və müntəzəm qanköçürmələri nəticəsində yaranan dəmir yüklənməsi eritroid hüceyrələrdə oksidativ zədələnməni artırır, bu isə öz növbəsində qeyri-effektiv eritropoezin daha da dərinləşməsinə səbəb olur. Seminarda həmçinin, bu sahədə həyata keçirilməsi planlaşdırılan tədqiqat layihəsi haqqında məlumat verilib. Bildirilib ki, araşdırmaya talassemiya diaqnozu qoyulmuş xəstələr və sağlam nəzarət qrupu cəlb ediləcəkdir. Tədqiqat çərçivəsində ferroptozla əlaqəli biomarkerlərin, oksidativ stress göstəricilərinin və dəmir metabolizmi parametrlərinin qiymətləndirilməsi nəzərdə tutulur ki, bu da talassemiyada ferroptozun patogenezdəki rolunun daha dərindən öyrənilməsinə imkan verəcəkdir.