Xəzər Universitetinin İnformasiya texnologiyaları departamentinin rəhbəri Fərid Musayev saxta internet saytlarının, mobil tətbiqlərin və digər rəqəmsal dələduzluq üsullarının müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı tövsiyələrini bölüşüb.

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən Fərid Musayev bildirib ki, texnologiyanın yaratdığı sürət və rahatlıq dələduzlar tərəfindən də öz məqsədləri üçün istifadə olunur. Sosial şəbəkələr, messencerlər, saxta internet saytları, mobil tətbiqlər və süni intellekt texnologiyaları bu cür hallarda istifadə olunan əsas vasitələr sırasındadır.

Ekspertin sözlərinə görə, dələduzlar WhatsApp, Telegram və Facebook kimi platformalarda özlərini tanış və ya etibarlı şəxs kimi təqdim edə, həmçinin, saxta reklamlar vasitəsilə istifadəçiləri aldada bilərlər. Bankların, dövlət qurumlarının və tanınmış şirkətlərin internet saytlarının dizaynını kopyalayan saxta platformalar isə şəxsi və maliyyə məlumatlarının ələ keçirilməsi üçün istifadə oluna bilər.

Fərid Musayev saxta saytları müəyyənləşdirərkən internet ünvanının diqqətlə yoxlanılmasının vacibliyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, rəsmi domenə əlavə və ya çatışmayan hərflərin olması, qeyri-adi domenlərdən istifadə edilməsi və hətta yalnız bir hərfin fərqli olması istifadəçini saxta sayta yönləndirə bilər.

Ekspert həmçinin, “Hesabınız bloklanacaq!”, “Dərhal ödəniş etməlisiniz!” və ya “Mükafat qazandınız” kimi istifadəçini tələsik qərar verməyə məcbur edən mesajların ciddi şübhə doğurmalı olduğunu bildirib. Belə hallarda əsas məqsəd insanın məlumatı yoxlamasına və qərarını düşünməsinə imkan verməməkdir.

Fərid Musayev qeyd edib ki, bank və dövlət qurumlarının əməkdaşları telefon və ya mesaj vasitəsilə şəxslərdən şifrə, PIN və CVV kodu kimi həssas məlumatları tələb etməməlidir. Mesajlarda qeyri-peşəkar yazı üslubunun, səhv tərcümələrin və qəribə ifadələrin olması da əlavə xəbərdarlıq siqnalı kimi qiymətləndirilməlidir.

Ekspert istifadəçilərə “dayan və düşün” prinsipinə əməl etməyi tövsiyə edib. Şübhəli zəng və ya mesaj alındıqda dərhal hərəkət etmək əvəzinə məlumatın müstəqil şəkildə yoxlanılması daha təhlükəsiz yanaşmadır. Məsələn, bankdan zəng gəldiyi bildirildikdə danışığı dayandırmaq və bankın rəsmi saytında göstərilən əlaqə nömrəsi ilə yenidən əlaqə saxlamaq tövsiyə olunur.

Fərid Musayev şəxsi məlumatların qorunmasının da vacib olduğunu vurğulayıb. Şifrələr, təsdiq kodları, şəxsiyyət vəsiqəsinin görüntüsü və digər həssas məlumatlar tanımadığı şəxslərlə və etibarsız platformalarla paylaşılmamalıdır.

Ekspert rəqəmsal təhlükəsizliyin gücləndirilməsi üçün iki mərhələli doğrulama (2FA) funksiyasından istifadə etməyi, əməliyyat sistemlərini və tətbiqləri mütəmadi yeniləməyi, həmçinin, etibarlı təhlükəsizlik proqramlarından istifadə etməyi tövsiyə edib.

Fərid Musayevin sözlərinə görə, texnologiyadan təhlükəsiz istifadə yalnız texniki vasitələrdən deyil, istifadəçinin diqqətli və düşünülmüş davranışından da asılıdır. Heç bir “təcili” mesaj və ya zəng şəxsi məlumatların və maliyyə təhlükəsizliyinin riskə atılmasından daha vacib deyil.