Qarabağ Universitetinin müəllimi, psixoloq Ramin Allahverdiyev və Xəzər Universiteti Psixologiya departamentinin əməkdaşı, Xəzər Psixoloji Xidmət Mərkəzinin psixoloq-psixoterapevti Mirsadiq Muxtarovun həmmüəllifliyi ilə “Klinik olaraq psilosibinlərin dərman vasitəsi kimi müxtəlif psixi pozuntuların müalicəsində istifadəsinə müasir yanaşmalar” adlı məqalə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının nəzdində “AcademyGate Publishing” tərəfindən nəşr olunan “Metafizika” jurnalında dərc olunmuşdur (Vol. 9, Issue 4, Serial 40, 2026, pp. 10–32). Qeyd etmək lazımdır ki, bu jurnal ERIH PLUS, Google Scholar, Crossref, Index Copernicus, IdealOnline və digər beynəlxalq elmi indeksləşdirmə bazalarında təmsil olunur.
Məqalədə psilosibinin müxtəlif psixi pozuntuların müalicəsində potensial terapevtik vasitə kimi istifadəsi, onun farmakoloji təsir mexanizmləri, klinik effektivliyi və təhlükəsizlik profili elmi ədəbiyyat əsasında araşdırılmışdır. Tədqiqat çərçivəsində psilosibinin depressiv və təşviş pozuntuları, obsessiv-kompulsiv pozuntu (OKB), travma sonrası stress pozuntusu (TSSP), maddə istifadəsi pozuntuları və yemə pozuntularının müalicəsində tətbiq imkanları nəzərdən keçirilmişdir.
Məqalədə psilosibinin əsasən serotonin sistemindəki 5-HT2A reseptorlarına təsiri, bu təsirin neyroplastiklik və koqnitiv çevikliklə əlaqəsi, eləcə də psilosibinlə dəstəklənən psixoterapiyanın (PAP) klinik nəticələri təhlil edilmişdir. Mövcud klinik tədqiqatların nəticələrinə əsasən, bu yanaşmanın xüsusilə depressiya və təşviş simptomlarının azaldılmasında, bəzi hallarda isə uzunmüddətli terapevtik nəticələrin əldə edilməsində potensial imkanlara malik olduğu qeyd edilmişdir. Bununla yanaşı, OKB, TSSP, asılılıq və yemə pozuntularının müalicəsində psilosibinin effektivliyinə dair ilkin tədqiqatların ümidverici nəticələri və bu istiqamətdə əlavə elmi araşdırmalara ehtiyac olduğu vurğulanmışdır.
Tədqiqatda psilosibinin klinik tətbiqi zamanı təhlükəsizlik məsələlərinə də xüsusi diqqət yetirilmişdir. Belə ki, maddənin terapevtik istifadəsinin fərdin psixoloji hazırlığı, müalicə mühiti və tibbi nəzarətlə sıx bağlı olduğu, bəzi hallarda isə psixoloji mənfi reaksiyaların və uzunmüddətli qavrayış pozuntularının yarana biləcəyi bildirilmişdir. Eyni zamanda, psilosibinin dünyada terapevtik tətbiqinin ciddi tibbi və hüquqi nəzarət çərçivəsində həyata keçirildiyi, Azərbaycanda isə qadağan edilmiş psixotrop maddə kimi təsnif olunduğundan onun terapevtik istifadəsinə qanunvericiliklə yol verilmədiyi diqqətə çatdırılmışdır.
Məqalədə nəticə olaraq psilosibinin müxtəlif psixi pozuntuların müalicəsində perspektivli terapevtik vasitə kimi qiymətləndirildiyi, lakin onun klinik praktikada geniş tətbiqi üçün effektivlik, optimal doza, uzunmüddətli təhlükəsizlik, eləcə də etik və hüquqi məsələlərin daha ətraflı araşdırılmasının vacibliyi qeyd edilmişdir.
Məqalənin tamamı aşağıdakı linkdə:
Copyright © Xəzər Universiteti, 2026
